Hoe doorbreek ik mijn patronen

Inleiding

Iedereen heeft patronen. Manieren van reageren, denken of handelen die zich blijven herhalen, vaak zonder dat je het doorhebt. Ze ontstaan niet zomaar. Meestal zijn ze ooit helpend geweest. Ze boden bescherming, houvast of controle in een situatie waarin je die nodig had.

Overtuigingen en patronen zijn vaak lastig te herkennen. Ze zijn er namelijk niet als een bewuste gedachte. Ze komen meer binnen als automatische reactie. Voor je iets “denkt”, heeft je systeem vaak al gekozen.

En dat is niet raar. Veel van wat jij nu automatisch doet, is lang geleden aangeleerd. Toen je nog klein was, toen je nog niet had geleerd dingen te beredeneren.

Daarom verandert er soms weinig als je het alleen maar begrijpt met je hoofd. Logica helpt, maar het lijf blijft toch hetzelfde rondje lopen.

In deze oefening kijk je niet naar patronen als iets wat weg moet.
Je gaat ze herkennen op het moment dat ze zich aandienen.

Want als een patroon zichtbaar wordt, verliest het al een beetje zijn grip. Bewustzijn onderbreekt (en op den duur voorkomt) herhaling.

Laag 1 – Bewustwording

✏️ Pak pen en papier.

Denk aan een situatie die zich vaker herhaalt. Bijvoorbeeld:

  • een moment waarop je jezelf inhoudt

  • een situatie waarin je automatisch over je grens gaat

  • een terugkerend gevoel van twijfel, spanning of aanpassen

  • een trigger waarop je meteen “aan” schiet

Schrijf de situatie concreet op. Wat er gebeurde op dat moment.

✏️ Schrijf:

  • Wat gebeurt er?

  • Wat doe jij automatisch?

  • Wat denk je op zo’n moment?

  • Wat voel je, lichamelijk of emotioneel?

En nu het belangrijkste stuk:
Om een overtuiging te spotten op het moment dat het gebeurt, helpt het niet om de gedachte analyseren.

Je lichaam communiceert met jou en heeft door wat er gebeurt voordat jij dat kunt bedenken met je hoofd.

Besteed aandacht aan het moment dat je lichaam zich een waarschuwing geeft. Dat kan zijn:

  • kaak die klemt

  • borst die strak wordt

  • ineens haast of urgentie

  • schouders omhoog

  • adem hoog, benauwd gevoel

  • een hoestbui, brandende keel

Blijf dicht bij de ervaring. Beschrijf, zonder uitleg of oordeel.

Laag 2 – Verdieping

Het patroon als bescherming

Lees terug wat je hebt geschreven.

Ken je dat: je schiet in je reactie nog vóór je hebt nagedacht. Dat is meestal niet ‘de waarheid’, maar een oude manier om jezelf te beschermen. Je systeem denkt dat er iets op het spel staat.

Stel jezelf deze vraag:
Wat denkt mijn systeem dat er nu op het spel staat?

Vaak gaat het hierover:

  • mijn waarde

  • mijn veiligheid

  • mijn erbij horen

  • mijn controle

En precies dát is interessant: het feit dat je bescherming aan gaat, zegt al dat je met een patroon te maken hebt. Die bescherming laat zien wat er van binnen speelt.

✏️ Schrijf door:

  • Wat probeert dit patroon voor mij te voorkomen?

  • Waartegen beschermt het mij?

  • Wanneer in mijn leven was dit logisch of zelfs noodzakelijk?

  • Wat levert het me nu nog op?

  • Wat kost het me inmiddels?

Dit onderzoeken helpt je om mild te kijken. Veel patronen zijn ontstaan uit zorg voor jezelf en waren ooit helpend. Alleen: je leeft nu in een andere fase. Dus je mag opnieuw kiezen.

 

Laag 3 – Integratie

Nu ga je het patroon benoemen en tegelijk afstand houden..

Zeg tegen jezelf:
Dit is een beschermingsreactie, niet wie ik ben.

En geef je patroon een naam. Niet al te moeilijk denken. Gewoon een woord dat jij meteen snapt.
Bijvoorbeeld: pleasen, verklaren, hard werken, controle, terugtrekken, alles glad strijken, mezelf klein maken.

✏️ Schrijf dan vanuit deze zin:
“Als ik dit patroon vandaag eens wat minder volg, dan…”

Laat het klein blijven. Bijvoorbeeld:

  • hoef ik niet altijd de vredestichter te zijn

  • hoef ik me niet altijd te verantwoorden

  • hoef ik niet meteen ja te zeggen

  • mag ik even pauzeren waar ik normaal doorga

  • mag ik zeggen dat ik het er niet mee eens ben

Kies één kleine, haalbare beweging voor de komende dagen.
Je hoeft het niet in één keer te doorbreken. Je hoeft alleen de herhaling te onderbreken. Bewustzijn zorgt dat je kunt kiezen. En dit is waar echte verandering begint.

Aanvullende oefening

Lichaamscheck-in

Ga zitten of staan. Adem rustig in en uit.

Stel je een situatie voor en dat je daarop op de nieuwe manier gaat reageren.

Stel jezelf de vraag:
Waar voel ik het in mijn lichaam als ik me voorstel dat ik anders reageer dan ik normaal zou doen?

Misschien voel je spanning, druk, vermoeidheid, onrust. Misschien wil je stoppen. Dat is ok. Dat op zich is al een teken dat er iets verschuift.

Leg je hand op de plek die je voelt (of op je hart) en blijf daar een paar ademhalingen bij.
Stel jezelf gerust dat het normaal is dat je dit voelt en dat het ok is, er is niks aan de hand, je bent veilig. Zeg dit een paar keer hardop tegen jezelf, totdat je voelt dat de rust terugkeert.

Reflectie

Sta aan het eind van deze oefening stil bij deze vraag:

Wat zou er gebeuren als ik dit patroon niet als vijand zie, maar als iets dat ooit voor mij heeft gezorgd?

Je hoeft hier geen antwoord op te hebben. De vraag stellen is genoeg, het antwoord dient zich op den duur vanzelf aan.

Afronding

Patronen veranderen niet door ze weg te duwen.
Ze verzachten wanneer ze gezien en erkend worden.

Misschien voelt dit nu al iets anders.
Misschien merk je het pas later.

Neem even pauze voordat je verdergaat.

In Oefening 5 – Wat wil ik laten zien breng je alles wat je tot nu toe hebt ontdekt samen en kijk je vooruit: naar zichtbaarheid, naar expressie, en als je dat wil misschien zelfs een fotoshoot.